« و بپرهيز از بيزارى كردن با خداى عز و جلّ در عظمت ، و تشبّه به او نمودن در جبروت و كبر . پس ، به درستى كه خداى عز و جلّ ذليل مىسازد هر جبّارى را ، و خوار مىگرداند هر متكبّرى را . » « أنصف اللّه و أنصف النّاس من نفسك ، و من خاصّة أهلك ، و من لك فيه هوى من رعيّتك ، فإنّك إلّا تفعل تظلم ! و من ظلم عباد اللّه كان اللّه خصمه دون عباده ، و من خاصمه اللّه أدحض حجّته ، و كان للّه حربا حتّى ينزع و « 1 » يتوب . و ليس شيء أدعى إلى تغيير نعمة اللّه و تعجيل نقمته من إقامة على ظلم ، فإنّ اللّه سميع دعوة المظلومين « 2 » ، و هو للظّالمين بالمرصاد . » « انصاف ده خداى را ، و انصاف ده مردمان را از نفس خود - يعنى ، حقّى كه خداى عز و جلّ بر نفس تو دارد بده ، و حقّى كه مردمان بر نفس تو دارند بده - و انصاف ده ايشان را از خاصّهء اهل‌بيت و از آن كسانى كه تو را به ايشان ميلى هست از رعيّت - يعنى ، داد مردم را از ايشان بستان - پس ، به درستى كه اگر چنين نكنى كه گفته شد ، ستمكار خواهى بود ؛ و هركه ظلم كند بر بندگان خداى - خواهد بود خداى عز و جلّ خصم او و دون عباد او . و هركه خداى با او مخاصمت كند ، باطل كند حجّت او را ، و خواهد بود آن‌كس را خداى دشمن و محارب تا وقتى كه برگردد و توبه كند . و هيچ‌چيز دعوت‌كننده‌تر نيست به تغيير نعمت الهى و تعجيل عذاب و انتقام او از اقامت و ايستادگى بر ظلم ؛ پس ، به درستى كه خدا [ 207 آ ] شنوندهء دعاى مظلومان است و خداى عز و جلّ نسبت به ستمكاران بر گذرگاه است - يعنى ، دانا و آگاه به حال ايشان است و مترصّد مكافات و جزا دادن ايشان . » « و ليكن أحبّ الأمور إليك أوسطها في الحقّ ، و أعمّها في العدل ، و أجمعها لرضى الرّعيّة ، فإنّ سخط العامّة يجحف برضى الخاصّة ، و إنّ سخط الخاصّة يغتفر مع رضى العامّة . و ليس أحد من الرّعيّة أثقل على الوالي مؤونة في الرّخاء ، و أقلّ معونة له في البلاء ، و أكره للإنصاف ، و أسأل بالإلحاف ، و أقلّ شكرا عند الإعطاء ، و أبطأ عذرا عند المنع ، و أضعف صبرا عند

--> ( 1 ) . شرح نهج البلاغه ، ابن ابى الحديد ، ص 34 : « أو » . ( 2 ) . همان و چاپ فيض الاسلام ، ص 996 : « المضطهدين . »